0

“ความรับผิดชอบ ” “คุณธรรม” และ “จริยธรรม”

          หลังจากร่วมทำบุญเทศน์มหาชาติเฉลิมพระเกียรติฯ 85 พรรษา  เมื่อวันที่ 1-2 ธันวาคม 2555 ของมหาวิทยาลัยมหาสารคาม  สิ่งหนึ่งที่ปรากฎให้เห็นคือ  “ความรับผิดชอบ”  ของบุคลากรซึ่งโดยส่วนใหญ่ถือว่าเป็นงานหรือหน้าที่ที่ต้องปฏิบัติในกิจการของมหาวิทยาลัย  กล่าวคือ งานนี้เป็นงานของมหาวิทยาลัยนั้นเอง  มิใช่งานของใครคนใดคนหนึ่งโดยเฉพาะ  จึงมาร่วมงานด้วยความสมัครใจบวกกับความรับผิดชอบ

          แต่ก็ยังมีคนอีกกลุ่มหนึ่ง (ส่วนน้อย) ที่มาร่วมงานเพราะมีการลงทะเบียนร่วมงาน ไม่มาลงทะเบียนเดี๋ยวเขาว่าไม่มาร่วมงาน ซึ่งเป็นการมาร่วมงานแบบขาดความรับผิดชอบต่อตนเอง และส่วนรวม

           ที่กล่าวมาข้างต้นนั้น  ก็เพื่อที่จะได้นำเสนอข้อคิดเห็นและเกล็ดความรู้เกี่ยวกับ คำว่า “ความรับผิดชอบ”  “คุณธรรม” และ”จริยธรรม”  เพื่อผู้ที่สนใจและอยากทำความเข้าใจ ได้ทบทวนกันบ้าง  ซึ่งเป็นความองค์ความรู้ที่เคยเล่าเรียนมาตั้งแต่สมัยประถมและมัธยม  ซึ่งบางท่านอาจจะหลงลืมไปแล้วก็ได้

“ความรับผิดชอบ”  หมายถึง การยอมรับผลที่เกิดจากการกระทำใดๆทั้งที่ตนเอง  กระทำหรือผู้อื่นกระทำไม่ว่าสิ่งนั้นจะดีหรือไม่ จะสำเร็จหรือไม่ เช่น ความรับผิดชอบต่องานหรือหน้าที่ที่ต้องปฏิบัติให้สำเร็จลุล่วงตามที่ได้รับมอบหมายหรือที่ได้กำหนดไว้ ไม่ว่าเด็กหรือผู้ใหญ่ควรมีความรับผิดชอบ ซึ่งอาจแตกต่างกันไปตามวัยวุฒิ และคุณวุฒิ 

“คุณธรรม” คือ หลักความจริง หลักการปฏิบัติ  ประกอบด้วย

          1. จริยธรรม มี 2 ความหมาย คือ

             1.1. ความประพฤติดีงาม เพื่อประโยชน์สุขแก่ตนและสังคมซึ่งมีพื้นฐานมาจากหลักศีลธรรมทางศาสนา ค่านิยมทางวัฒนธรรม ประเพณี หลักกฎหมายจรรยาบรรณวิชาชีพ

              1.2. การรู้จักไตร่ตรองว่าอะไรควรไม่ควรทำ

          2.จรรยา (etiquette) หมายถึง ความประพฤติ กิริยาที่ควรประพฤติซึ่งสังคมแต่ละสังคมกำหนดขึ้นสอดคล้องกับวัฒนธรรม ในแต่ละวิชาชีพก็อาจกำหนดบุคลิกภาพ  กิริยาวาจาที่บุคคลในวิชาชีพพึงประพฤติปฏิบัติ  เช่น อาจารย์ ครู แพทย์ พยาบาล ย่อมเป็นผู้ที่พึงสำรวมในกิริยา วาจา  ท่าทางที่แสดงออก

          3.จรรยาบรรณวิชาชีพ (professional code of ethics) หมายถึง  ประมวลความประพฤติที่ผู้ประกอบอาชีพการงาน แต่ละอย่างกำหนดขึ้น เพื่อรักษาและส่งเสริมเกียรติคุณ ชื่อเสียงและฐานะของสมาชิกทำให้ได้รับความเชื่อถือจากสังคม อาจเขียนเป็นลายลักษณ์อักษรหรือไม่ก็ได้  เช่น  จรรยาบรรณวิชาชีพอาจารย์ / จรรยาบรรณบุคลากรสายสนับสนุนของมหาวิทยาลัยมหาสาารคาม  ก็คือ ประมวลความประพฤติที่มหาวิทยาลัยโดยสภามหาวิทยาลัยให้ความเห็นชอบออกเป็นข้อกำหนดขึ้นเพื่อเป็นแนวทางสำหรับอาจารย์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ รองศาสตราจารย์ ศาสตราจารย์ และบุคลากรสายสนับสนุนวิชาการยึดถือปฏิบัติ

          4.ศีลธรรม (moral) คำว่า ศีลธรรมถ้าพิจารณาจากรากศัพท์ภาษาละติน  Moralis  หมายถึง  หลักความประพฤติที่ดีสำหรับบุคคลพึงปฏิบัติ  ภาษาไทย ศีลธรรมเป็นศัพท์พระพุทธศาสนา หมายถึง ความประพฤติที่ดีที่ชอบหรือธรรมในระดับศีล

          5.คุณธรรม (virtue) หมายถึงสภาพคุณงานความดีทางความประพฤติและจิตใจเช่น ความเป็นผู้ไม่กล่าวเท็จโดยหวังประโยชน์ส่วนตน เป็นคุณธรรมประการหนึ่งอาจกล่าวได้ว่าคุณธรรมคือจริยธรรมแต่ละข้อที่นำมาปฏิบัติจนเป็นนิสัย เช่น
เป็นคนซื่อสัตย์ เสียสละ อดทน มีความรับผิดชอบ ฯลฯ

          6. มโนธรรม (conscience) หมายถึงความรู้สึกผิดชอบชั่วดีความรู้สึกว่าอะไรควรทำไม่ควรทำ นักจริยศาสตร์เชื่อว่ามนุษย์ทุกคนมีมโนธรรมเนื่องจากบางขณะเราจะเกิดความรู้สึกขัดแย้งในใจระหว่างความรู้สึกต้องการสิ่งหนึ่ง  และรู้ว่าควรทำอีกสิ่งหนึ่ง เช่น ต้องการไปดูภาพยนต์กับเพื่อนแต่ก็รู้ว่าควรอยู่เป็นเพื่อน คุณแม่ซึ่งไม่ค่อยสบาย

          7.มารยาท มรรยาท กิริยา วาจา ที่สังคมกำหนดและยอมรับว่าเรียบร้อย  เช่น  สังคมไทยให้เกียรติเคารพผู้ใหญ่ ผู้น้อยย่อมสำรวมกิริยาเมื่ออยู่ต่อหน้าผู้ใหญ่การระมัดระวังคำพูดโดยใช้ให้เหมาะกับบุคคลตามกาลเทศะ 

“จริยธรรม”  คือ กฎเกณฑ์ความประพฤติของมนุษย์ซึ่งเกิดขึ้นจากธรรมชาติของมนุษย์เอง ความเป็นผู้มีปรีชาญาณ (ปัญญา และเหตุผล รวมกัน) ทำให้มนุษย์มีมโนธรรม รู้จักแยกแยะความดี ถูก ผิด ควร ไม่ควร

             ท้ายนี้ต้องขอขอบคุณแหล่งที่มาหลายๆ แหล่งที่เป็นประโยชน์  ต้องขอขอบคุณอีกครั้งมา ณ โอกาสนี้ด้วย

 

Share and Enjoy:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter
  • Print

You must be logged in to post a comment.