1

การใช้คำนำหน้านามในหนังสือราชการ

ด้วยที่ประชุมการจัดการความรู้ระหว่างผู้บริหารกับบุคลากรมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ครั้งที่ 6/2556 วันที่ 1 กรกฎาคม 2556 ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้เรื่อง “การใช้คำนำหน้านามในหนังสือราชการ” เพื่อซักซ้อมและทำความเข้าใจแนวทางปฏิบัติร่วมกัน เนื่องจากเป็นเรื่องที่มีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนและปฏิบัติต่อเนื่องมานาน แต่ยังมีผู้ที่ไม่รู้และปฏิบัติเรื่องนี้ไม่ถูกต้อง โดยที่ประชุมมีข้อสรุปให้ปฏิบัติตามระเบียบที่เกี่ยวข้อง ดังนั้น เพื่อเป็นการแลกเปลี่ยน/ถ่ายทอดความรู้หรือแนวปฏิบัติเกี่ยวกับ “การใช้คำนำหน้านามในหนังสือราชการ” จากการเข้าร่วมประชุมดังกล่าว จึงขอสรุปข้อมูลมาทบทวนและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ดังนี้

 

การใช้คำนำหน้านามในหนังสือราชการ

การใช้คำนำหน้านามหรือนำหน้าชื่อในหนังสือราชการ เอกสารราชการ หรือเอกสารอื่นใดที่เป็น

ทางการมีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนและปฏิบัติต่อเนื่องมาเป็นเวลานาน แต่ยังมีผู้ที่ไม่รู้และปฏิบัติเรื่องนี้ไม่ถูกต้องเป็นจำนวนมาก ดังนั้น จึงได้ขอนำเสนอสรุปข้อมูล ดังนี้

การใช้คำนำหน้านามหรือนำหน้าชื่อในหนังสือราชการ ได้ถือปฏิบัติโดยอ้างอิงจากเอกสารหลักๆ ดังนี้

1. ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วย งานสารบรรณ พ.ศ. 2526

2. ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วย การใช้ตำแหน่งทางวิชาการเป็นคำนำหน้านาม พ.ศ. 2536

หมายเหตุ  ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยงานสารบรรณ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2548  สาระสำคัญเป็นการเพิ่มเติม ระบบสารบรรณอิเล็กทรอนิกส์ และระบบเอกสาร ไม่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการใช้คำนำหน้านามในหนังสือราชการ

 

รายละเอียด/แนวปฏิบัติตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี

 

ที่

ชื่อเอกสาร

อ้างอิง

รายละเอียด/แนวปฏิบัติ

1.

ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยงานสารบรรณ พ.ศ. 2526 ภาคผนวก 3การลงชื่อและตำแหน่ง - ให้ใช้คำนำหน้านามว่า นาย นาง นางสาว ไว้หน้าชื่อเต็ม ใต้ลายมือชื่อ- ให้ใช้คำนำหน้านามว่า ท่านผู้หญิง หรือคุณหญิง ไว้หน้าชื่อเต็ม ใต้ลายมือชื่อ- ให้ใช้คำนำหน้านามว่า หม่อมหลวง หม่อมราชวงศ์ หม่อมเจ้า ฯลฯ หากมีบรรดาศักดิ์หรือฐานันดรศักดิ์  โดยให้พิมพ์คำเต็ม ใต้ลายมือชื่อ

- ให้ใช้คำนำหน้านามว่า พลเอก พลตำรวจโท พันเอก นาวาตรี ร้อยเอก เรืออากาศโท นายดาบตำรวจ จ่าสิบเอก พันจ่าตรี ฯลฯ หากมียศ โดยให้พิมพ์คำเต็มของยศไว้หน้าลายมือชื่อ และพิมพ์ชื่อเต็มไว้ใต้ลายมือชื่อ (มีชื่อยศ 2 จุด)

2.

ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการใช้ตำแหน่งทางวิชาการเป็นคำนำหน้านาม พ.ศ. 2536 ข้อ 5-10 - ให้ใช้ตำแหน่งทางวิชาการเป็นคำนำหน้านามในการลงชื่อหนังสือ เอกสาร งานสารบรรณ- การเรียงลำดับคำนำหน้า ตำแหน่งทางวิชาการ ยศ บรรดาศักดิ์ ฐานันดรศักดิ์ หรือคำนำหน้านามสตรี- ใช้ตำแหน่งทางวิชาการและตำแหน่งทางบริหารหรือตำแหน่งอื่น ใต้ชื่อหรือต่อท้ายชื่อพร้อมกันก็ได้

- ตำแหน่งทางวิชาการเป็นคำนำหน้านาม อาจใช้อักษรย่อได้

- ศาสตราจารย์ ศาสตราจารย์พิเศษ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ใช้อักษรย่อ ศ.

- รองศาสตราจารย์ รองศาสตราจารย์พิเศษ ใช้อักษรย่อ รศ.

- ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์พิเศษ ใช้อักษรย่อ ผศ.

 

อย่างไรก็ตาม มีข้อพึงระวังในการใช้คำนำหน้านาม หรือนำหน้าชื่อในหนังสือราชการ เอกสารราชการ หรือเอกสารอื่นใดที่เป็นทางการ ดังนี้

1.  งดใช้คำย่อ อักษรย่อหรือตัวย่อ เช่น ผู้ว่าฯ ผวจ. น.พ. รศ. ม.ร.ว. ให้ใช้คำเต็ม เท่านั้น

2.  งดใช้คำว่า ฯพณฯ (พะ-นะ-ท่าน) เพราะมีข้อกำหนดให้เลิกใช้ไปแล้ว ยกเว้นใช้ในการพูดเพื่อให้เกียรติสำหรับผู้ที่ยังอยู่ในตำแหน่งตามที่กำหนดให้มีสิทธิ์ใช้

3.  งดใช้คำนำหน้านามที่เป็นคำแสดงถึงวิชาชีพหรืออาชีพ เช่น นายแพทย์ เภสัชกร ทันตแพทย์ สัตวแพทย์ ครู ทนาย ฯลฯ

4.  งดใช้คำ ดร. (ด๊อกเตอร์) นำหน้า เพราะเป็นคำที่แสดงคุณวุฒิการศึกษาระดับปริญญาเอก

เท่านั้น ไม่ใช่คำนำหน้านามหรือนำหน้าชื่อที่ใช้ในราชการ

อนึ่งการใช้คำ ดร. สามารถใช้ได้ในการเรียกขาน เพื่อให้เกียรติ หรือให้มีความน่าเชื่อถือ หรือใช้ในเอกสารอื่นที่ไม่เป็นทางการได้ โดยมากพบในแวดวงทางวิชาการ เช่น ศาสตราจารย์ ดร.ปรีชา ประเทพา หากจะใช้ในหนังสือราชการตามระเบียบฯ เช่น การลงนามท้ายหนังสือราชการ จะใช้ว่า ศาสตราจารย์ปรีชา ประเทพา เท่านั้น  ทั้งนี้ สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (สกอ.) เคยมีหนังสือแจ้งเวียนเพื่อซักซ้อมความเข้าใจในเรื่องดังกล่าวแล้ว ทั้งยังกำชับให้ใช้คำ ดร. เฉพาะผู้ที่สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกโดยตรง โดยให้งดใช้กับผู้ที่ได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์

5. กรณีที่ผู้ใช้มีคำนำหน้านามหลายอย่าง ให้เรียงลำดับตามที่กำหนดไว้ในระเบียบฯ โดยเริ่มจาก ตำแหน่งทางวิชาการ ยศ บรรดาศักดิ์ ฐานันดรศักดิ์ หรือคำนำหน้านามสตรี ตามลำดับ อาทิ

- ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์…(ชื่อ)…  …(นามสกุล)…

- ศาสตราจารย์ ร้อยตำรวจเอก…(ชื่อ)…  …(นามสกุล)… เป็นต้น

ขอขอบคุณ ที่มา http://www.royin.go.th

Share and Enjoy:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter
  • Print
  1. warintorn พูดว่า:

    ขอคุณมากคะสำหรับข้อมูล

You must be logged in to post a comment.